Waterlands Archief - centrum voor regionaal historisch onderzoek

Kroniek van Waterland Augustus

1 augustus 1674: Door blikseminslag brandt de toren van de gereformeerde kerk in Purmerend tot de omloop toe af. De toren werd hersteld. Vóór de ramp was de toren getooid met een haan. Na de renovatie werd deze vervangen door een verguld scheepje.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

2 augustus 1914: 270 Militairen arriveren op Fort bij Spijkerboor. De omstandigheden zijn slecht: onvoldoende meubilair en geen voedsel. De lokale bevolking zorgt voor voedsel en stro voor de slaapzakken. Pas op 14 augustus start de aanvoer van levensmiddelen en brandstof door de Dienst der Intendance.
Bron: S.H. Hoogterp: De geschiedenis van het Fort Spijkerboor, Waterlands Archief.

3 augustus 1900:  Vanaf het stoomjacht Buyskes nemen Koningin Wilhelmina en Koningin-Moeder Emma bij Pampus een vlootschouw af van zo’n 1600 botters uit vissersplaatsen rond de Zuiderzee. Ook gingen ze persoonlijk aan boord bij de botters van H. Tuyp uit Volendam en C. Peereboom uit Marken.
Bron: Nieuwe Purmerender Courant, Waterlands Archief.

(4 augustus is een zondag)

De Maatsbank van Mart Stam in 19545 augustus 1899:  In Purmerend wordt Mart Stam (1899-1986) geboren,
wegbereider van de moderne, 20ste eeuwse architectuur en beroemd als ontwerper van de stalen buisstoel zonder achterpoten. In Purmerend getuigt de door Stam ontworpen Dr. Maatsbank van zijn baanbrekende vormgeving. Een replica daarvan verrees in 2011.
Bron: Archief Burgerlijke Stand Purmerend, Waterlands Archief.

6 augustus 1922: Frederik Vermeulen, beter bekend als oom Freerik viert zijn
50-jarig jubileum bij Smederij Dekkers aan de Nieuwstraat in Purmerend. ‘Wij vertrouwen dat deze dag voor den eenvoudigen en werkzamen “Freerik” een feestdag zal zijn en dat velen hem zullen gedenken’, wenste De Waterlander.

Bron: De Waterlander, Waterlands Archief.

7 augustus 1622: Burgemeesters, schepenen en vroedschapsleden van Jisp reizen naar Den Haag om verhaal te halen op Amsterdam, dat aan de Jisper bakkers grote beperkingen had opgelegd om hun brood daar te verkopen. Jisp werd in het gelijk gesteld en Amsterdam stond vanaf 3 september de onbeperkte invoer van brood toe. 
Bron: H.P. Moelker, p.77, Het dorp aan de rivier de Ghyspe, Waterlands Archief. 

8 augustus 1988. Een maandag, gewoonlijk geen geliefde dag om in het huwelijk te treden. Maar op maandag 8 8 88 lag dat anders. Maar liefst negen regionale bruidsparen beloofden elkaar eeuwige trouw in de gemeentehuizen te Broek in Waterland, Monnickendam, Purmerend, De Rijp en Schermer.
Bron: Nieuwe Noord-Hollandse Courant, Waterlands Archief.

9 augustus: St Laurensavond, waarop van 1404 tot 1795 in Monnickendam een aantal inwoners jaarlijks nieuwe burgemeesters kozen. Drie van de vier, want eentje bleef zitten. De kiezers (ooit 61,  later 21 en in de 18de eeuw 15) moesten daarvoor uit een zak met elf bonen drie zwarte bonen trekken.
Bron: H. Voogel, De Grote Kerk van Monnickendam, Waterlands Archief.

10 augustus 1895: Albert Heijn opent aan de Westerstraat 72 te Purmerend zijn eerste eigen kruidenierszaak. Het assortiment van de grutter bestond uit 120 producten. Heijn promootte zijn winkel met slogans zoals: ‘ Prima kwaliteit – Grote omzet – Kleine winst’. Zijn doortastendheid heeft hem geen windeieren gelegd!
Bron: Ben Speet, Handel en wandel, Waterlands Archief.

(11 augustus is een zondag)

12 augustus 1733: In Purmerend legt Jan Blaauw Claesz de eerste steen van  de Azijnmakerij De Blaauwe Hand, die aan de oostzijde van de stad, even buiten de Purmerpoort verrees. Na overlijden van de laatste eigenaar, Klaas Pauw in 1827, werd de azijnfabriek verkocht waarna de opstallen werden gesloopt.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

13 augustus 1845: Pieter Winkelaar, landman (boer) te Ilpendam gaat bij de Hoornse koopman Jan Groot een hypothecaire lening aan op een huis, erf, schuur (stal) en weilanden te Ilpendam. Getuigen bij het verlijden van de akte zijn Jan en Gerrit van den Berg.
Bron: Archief notaris A.L. van Slogteren, Ilpendam, Waterlands Archief.

14 augustus 2009: Twaalfde eeuwse sarcofaag gelicht in het Markermeer bij Etersheim. Een unieke vondst die de landelijke pers haalde. Na onderzoek werd de in de doodskist aangetroffen onderkaak als 13e eeuws gedetermineerd en afkomstig van een man. De sarcofaag staat tijdelijk in de Grote Kerk te Oosthuizen.
Bronnen: www.grotekerkoosthuizen.nl en http://www.falw.vu.nl/nl/Images/2010-08_tcm19-254130.pdf 

15 augustus 1933: Allereerste voetbalwedstrijd op Marken. De Afsluitdijk van 1932 vrijwaarde het eiland sindsdien van regelmatige wateroverlast, die de bodem te slap en drassig maakte voor een voetbalveld. Maar nu kon Markens MFC aan de bal. Tegen het Monnickendamse MVV verloren ze met 3-4.
Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief.

16 augustus 1687: Jan Schaeck, ‘toesiender’ op de  inning van de accijnzen, krijgt in Durgerdam van herbergier Teunis Niekerck geen toestemming om een peiling te verrichten in zijn bier- en wijnvaten. Ook de klanten keerden zich tegen de belastingcontroleur, die later die middag door woedende Durgerdammers gemolesteerd werd.
Bron: Archief notaris Dirk Admiraal, Monnickendam, Waterlands Archief.

17 augustus 1965: De Monnickendamse dames van de Nederlandse Bond van Plattelandsvrouwen krijgen bezoek van Australische dames en heren die in Europa vergelijkbare organisaties bezoeken. In Monnickendam werd het gezelschap ontvangen in het gemeentehuis en restaurant de Waegh waar mevrouw De Groot-Brugman over de lokale historie vertelde.
Bron: Nieuwe Noord-Hollandse Courant, 20 augustus 1965. Waterlands Archief.

(18 augustus is een zondag)

19 augustus 1933: In Utrecht overlijdt dr Cornelis Bakker, huisarts in Broek in Waterland (1890 – 1920). Bakker was tevens geïnteresseerd in geschiedenis en volkskunde. In Broek verzamelde hij regionale sprookjes, sagen, dialectwoorden, volksgeloof en volksgeneeskunde. In 2001 werden de volksverhalen uitgegeven. Bakker werd begraven in Broek.
Bron: Theo Meder, Vertelcultuur in Waterland, Waterlands Archief.

20 augustus 1726: In Purmerend overlijdt Constantijn van Ruijtenburg, de laatste kastelein van slot Purmersteijn. Kasteleinen vervingen de eigenlijke kasteelheren zoals Jan van Montfoort of Jan Egmond, die vaak elders verbleven. Na 1726 raakte het kasteel in verval om in 1741 te worden afgebroken.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

21 augustus 1934:  In Volendam wordt Dick Tol geboren, de beroemde voetballer van FC Volendam, beter bekend als de Knoest. Dankzij hem kon Volendam meermalen doordringen tot de eredivisie van het betaald voetbal, waarvan hij in 1962 met 27 doelpunten topscorer werd. Voor Volendam maakte hij in totaal 276 goals. 
Bron: Adrie van Ophem, Dick Tol ‘De Knoest’, Waterlands Archief.

22 augustus 1733: Paniek in Schardam. De gevreesde paalworm bedreigt dijken en sluizen in het dorp. Met name de situatie bij de sluisdeuren was kritiek. Sluiswachter Jacob Goudsblom spoedde zich naar het Hoogheemraadschap te Alkmaar, werd bedankt voor zijn adequaat handelen en gelast maatregelen te nemen.
Bron: Chr. Lenstra en Margreet Lenstra: Zeevang door de eeuwen heen, Waterlands Archief.

23 augustus 1891: Groot muziekfestival in Beets, georganiseerd door het in 1888 opgerichte lokale korps Concordia. Maar liefst 15 fanfarekorpsen nemen deel aan het festival, waaronder het Stedelijk Muziekcorps van Purmerend en Concordia uit Oostzaan. Elk corps speelde twee muziekstukken.
Bronnen: Chr. Lenstra en Margreet Lenstra, Zeevang door de eeuwen heen; SPC, 23 augustus 1891, Waterlands Archief.

24 augustus 1820: Op de verjaardag van de koning wordt op een terrein in Zuidoostbeemster een harddraverij gehouden,  georganiseerd door het Purmerendse stadsbestuur. De belangstelling voor de paardenrace was bijzonder groot. Als prijzen werden een massief gouden zweep en twee zilveren sporen uitgereikt.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

(25 augustus is een zondag)

26 augustus 1963 werden enkele foto’s van de Where gemaakt die na veel gesteggel in de gemeenteraad in 1965 werd gedempt. Twaalf juli dat jaar werd ter hoogte van de Kalversteeg een zanddam gestort waarna de demping tot groot verdriet van vele Purmerenders verder werd uitgevoerd.
Bron: Beeldbank Waterlands Archief en NNC, Waterlands Archief.

27 aug. 1573: Spaanse troepen onder aanvoering van overste Van Tambergen bezetten de dorpen Zuiderwoude, Zunderdorp en Broek in Waterland. Zoals in elke oorlog kregen de inwoners te maken met plunderingen, brandstichtingen en mishandelingen. Veel bewoners namen de wijk.
Bron: W. van Engelenburg, Geschiedenis van Broek in Waterland, Waterlands Archief.

28 augustus 1993: Tijdens de jaarlijkse Floralia in Noord-Beemster wordt een door hobbykweker Rein Muntjewerff gekweekte nieuwe dahliasoort gedoopt als Beemsters Glorie. Wethouder Vermeulen besprenkelde het geeloranje kopje van de bloem met water. In 1993 vernoemde Muntjewerff ook door hem gekweekte dahlia’s naar respectievelijk BZN en Carola Smit.
Bron: NNC, Waterlands Archief.

29 augustus 2013: Start van de Edammer kermis. Vorige week al aangekondigd door Louw-louwende kinderen die zingend met een touw door Edam trokken en met snoep werden beloond. Een traditie van de lange adem. Lang geleden gebruikelijk in meerdere Waterlandse plaatsen, in Edam in stand gehouden.
Bron: Dagblad Waterland, Waterlands Archief.

30 augustus 1944:  Verzetsstrijders van de Knokploeg (KP) Waterland maken in Purmerend distributiebonnen buit. Even buiten het station, toen postbeambten die ochtend nog maar net op weg waren om de post met een handkar naar het postkantoor te brengen sloegen de KP’ers toe. Tal van onderduikers konden zo van eten worden voorzien.
Bron: Provinciale Noordhollandsche Courant, Waterlands Archief.

31 augustus 1923: Mevrouw Groot-Thie mocht met haar vader, die machinist was op de stoomboot “de Eensgezindheid”, mee naar Amsterdam om daar de feestelijke illuminatie te zien ter gelegenheid van het zilveren regeringsjubileum van koningin Wilhemina, dat op haar verjaardag werd gevierd.
Bron: Mondelinge informatie Jan Dekkers, Purmerend.

Terug naar Kroniek