Waterlands Archief - centrum voor regionaal historisch onderzoek

Kroniek van Waterland Februari

1 februari 1596: De doopsgezinden Jan de Drijver en zijn dienstmaagd verzochten de Edamse vroedschap ‘alleenlijck met het trouwen voor haere gemeente sonder te (hoeven) trouwen voor de magistraet’ (stadsoverheid). Doopsgezinden werden weliswaar niet meer vervolgd, maar hun kerkelijke huwelijken waren onwettig. Bron: R. Hofman, Het kerkje op de Kaasmarkt, Waterlands Archief.

2 februari: Vrouwendag. Op deze dag wisselden knechten en meiden vaak van betrekking. Advertenties in oude kranten getuigen hiervan. Zoals die van boer K. van Stelte uit Katwoude. Hij zocht per 2 februari 1884 een ‘Boerenknecht en Meid, goed kunnende melken’. Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief.

(3 februari is een zondag)

4 februari 1825: Storm en hoog water. De Waterlandse zeedijk kreeg het zwaar te verduren. In de namiddag bezweek bij Durgerdam de in de dijk geconstrueerde stenen beer, een militair object. De zee stortte zich met een val van 3,5 meter op Waterland. ’s Avonds stond het water al in Purmerend.  Bron: F. Wieringa, De ramp van 1825, Waterlands Archief.

5 februari 1825:  In het overstroomde Waterland komt de hulp snel op gang. Met schuiten worden verkleumde slachtoffers in veiligheid gebracht. Boeren drijven hun koeien de dijken op of naar de hoger gelegen kerken. Zo kwamen in de Grote Kerk van Purmerend 600 koebeesten te staan. Bron: F. Wieringa, De ramp van 1825, Waterlands Archief.

6 februari 1940: Twee jaar en drie weken na het heien van de eerste paal opent Burgemeester Kikkert het nieuwe Stadsziekenhuis van Purmerend. Uiterst modern voor die tijd. Het ontwerp met veel glas, beton en staal was van de Purmerendse architecten C. Koning en J. Plas. Bron: A. Swijtink, Eene ziekeninrichting naar de eisschen des tijds, Waterlands Archief.

7 februari 1826: A. Leijerdorp aangesteld aan de pas opgerichte Purmerender Stadsteekenschool. De school was jarenlang gevestigd op het Gouw  en later op de eerste etage van de voormalige kaaswaag, zoals nog te zien valt aan de zijgevel. Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend 1839, Waterlands Archief.

8 februari 1888: Sinds 1591 heeft Wormer ‘Het Moriaanshoofd’. Op 8 februari 1888 werd ‘de goed beklante Herberg’ met kolfbaan openbaar verkocht. Ook nu nog kan in het tegenwoordige café worden gekolfd. De Wormer herenkolfvereniging Ons Genoegen kolft er geregeld. Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, 22 januari 1888. Waterlands Archief. 9 februari 1890:  In Purmerend wordt de beroemde architect Ko (J.J.P.) Oud geboren, een van de wegbereiders van de moderne bouwkunst in ons land, het z.g. Nieuwe Bouwen. Zijn ontwerpen tonen overeenkomsten met de lijnen en vlakken van de schilder Mondriaan. Bron: Brochure J.J.P. Oud, Purmerender, Waterlands Archief.

(10 februari is een zondag)

11 februari 1912: Huldiging Elfstedentochtwinnaar Coen de Koning in zijn geboorteplaats Edam. Op 7 februari had hij de tocht der tochten gewonnen en heel Edam liep nu voor hem uit. Met de fanfare en een toespraak door de burgemeester. Vijf jaar later won De Koning de tocht opnieuw. Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, 14-2-1912, Waterlands Archief.

12 februari 1945: De Waterlandse verzetsstrijders Bert Snijder en Klaas de Boer in Haarlem gefusilleerd. Ze waren op 6 februari in Purmerend door Duitse soldaten gearresteerd. Snijder leidde de Knokploeg Waterland, die tal van verzetsacties pleegde. Een bevrijdingspoging mislukte.  Bron: R. Luiks, Klaas de Boer, in: Purmerend in vijftig portretten, Waterlands Archief.

13 februari 1876: In Edam trouwen Leendert Spaander en Aaltje Kout. Hun in 1881 van P. Steur overgenomen café in Volendam bouwden ze uit tot  Hotel Spaander. Dat werd beroemd door de vele kunstenaars die er graag kwamen en de vele schilderijen die ze voor Leendert en Aaltje achterlieten.  Bron: D. Brinkkemper e.a., Volendam Schildersdorp, Waterlands Archief.

14 februari 1956: Waterlander Aad de Koning gaat samen met Jeen Nauta, Maus Wijnhout, Anton Verhoeven en Jan van der Hoorn als eerste over de eindstreep in de Elfstedentocht. Maar er wordt geen winnaar uitgeroepen. Het bestuur van de tocht vond dat de vijf hadden moeten strijden om de eerste plaats. Bron: NNC, 15-2-1956, Waterlands Archief.

15 februari 1843: Oprichting van de Nutsspaarbank te Beemster. Eén van de vele gelijknamige banken, voortgekomen uit initiatieven van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. De eerste dateert uit 1817. De Nutsspaarbanken gingen op in de VSB. Bron: Archief Nutsspaarbank te Beemster. Waterlands Archief.

16 februari 1719: Cornelis de Graeff, heer van Ilpendam en Purmerland, overleden. Hij liet o.a. na: ‘een hofstede en herenhuis, genaamd het Hoff bij Ilpendam (Ilpensteijn), met de boerehuijsinge, timmeragie, boomgaarden en plantagie’, alles getaxeerd op een respectable  fl. 2.000,-. Bron: H.P. Moelker, De Heerlijkheid Purmerland en Ilpendam. Waterlands Archief.

(17 februari is een zondag)

18 februari 1756: In verschillende Purmerender huizen gingen de deurschellen over en ‘de kroonen in de Gereformeerde Kerk slingerden nog toen de Godsdienst begon’. En dat alles ten gevolge van een aardbeving op die woensdag, ’s morgens om 8 uur. Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend 1839, Waterlands Archief.

19 februari 1817: Benoeming Thade de Vries als schout (burgemeester) van de nieuw gevormde gemeenten Kwadijk, Middelie-Akswijk en Warder. Benoeming  assessoren (wethouders) Corn. Hooijberg en J. Vink en de raadsleden R. Stijns, J. Plas en C. Worp van Middelie volgde op 1 mei. Bron: Chr. Lenstra, Over de Zeevang gesproken, Waterlands Archief.

20 februari 1574: Vanuit het door Spaanse troepen in brand gestoken Westzaan vlucht Lambert Melisz met zijn moeder over het ijs naar Hoorn. Hij zelf op de schaats en zijn moeder in een door hem getrokken slee. De tocht moet deels over de bevroren Beemster of de Wijde Wormer zijn gegaan. Bron: Th. Velius, Chronijck van de Stadt Hoorn, Waterlands Archief.

21 februari 2001: Laatste maal dinsdagse veemarkt op de Koemarkt in Purmerend. Vanwege een uitbraak van mond en klauwzeer werden alle veemarkten op last van het rijk gesloten. De toen bijna 517 jaar oude Purmerendse veemarkt kreeg een overdekte doorstart op De Baanstee. Bron: J. Otsen, Bakker, in: Purmerend in 50 portretten, Waterlands Archief.

22 februari 1969: Hans Klok geboren in Purmerend. Kreeg op zijn tiende een goocheldoos van zijn oma. Op zijn veertiende Nederlands en Europees Jeugdkampioen goochelen. Won vele prijzen en staat nationaal en internationaal bekend als The fastest magician in the World. Bronnen: Wikipedia en NNC, 16-5-1983, Waterlands Archief.

23 februari 1963: Lichtfeest op de bevroren Gouwzee. ‘Een feest om nooit te vergeten’. Met ijsdansen, schaatsende fakkeldragers en vuurwerk. Bedoeld voor hooguit een paar duizend schaatsliefhebbers. Maar er kwamen liefst zo’n 40.000 mensen op af, met zo’n 5000 auto’s op het ijs! Bron: NNC, 25-2-1963, Waterlands Archief.

(24 februari is een zondag)

25 februari 1943: Luchtaanval op het vrachtschip Pieter de Hoogh, onderweg naar Moermansk. O.l.v. van 4de stuurman J. van Wiltenburg uit Broek in Waterland wisten de mannen van het luchtafweergeschut deze en volgende aanvallen af te slaan. Van Wiltenburg kreeg daarvoor later het bronzen kruis. Bron: NNC, 5-9-1949, Waterlands Archief.

26 februari 1941: In Wormer gaat het personeel van de pellerijen De Unie en Mercurius, cacaofabriek De Moriaan, papierfabriek De Eendracht en enige kleinere bedrijven in staking, net als in Amsterdam en elders. Uit protest tegen het wegvoeren van ‘een gedeelte van de Nederlandsche bevolking (joden)’.  Bron: Politierapport, gemeentearchief Wormer (1941-1950), Waterlands Archief.

27 februari 1622: In de Beemster wordt Carel Fabritius gedoopt. De latere schilder was zoon van de schoolmeester en werd eerst timmerman om daarna in de leer te gaan bij Rembrandt van Rijn. Was een van diens beste leerlingen. Kwam om bij de ontploffing van het kruithuis in Delft. Bron: F.J. Duparc, Carel Fabritius, Waterlands Archief. 28 februari 1942: In de nacht van 27 op 28 februari 1942 komt de uit de Beemster afkomstige matroos Dirk Bruinsma om in de Slag in de Javazee. Als telegrafist diende hij op de kruiser Hr. Ms. De Ruyter, het vlaggenschip van eskadercommandant Karel Doorman. Bron: V.S.E. Falger e.a., Nieuwe Kroniek van de Beemster, Waterlands Archief.

28 februari 1942: In de nacht van 27 op 28 februari 1942 komt de uit de Beemster afkomstige matroos Dirk Bruinsma om in de Slag in de Javazee. Als telegrafist diende hij op de kruiser Hr. Ms. De Ruyter, het vlaggenschip van eskadercommandant Karel Doorman. Bron: V.S.E. Falger e.a., Nieuwe Kroniek van de Beemster, Waterlands Archief.

Terug naar Kroniek