Waterlands Archief - centrum voor regionaal historisch onderzoek

Kroniek van Waterland Januari

Sneeuwbergen op het spoor1 januari 1963: Even vóór Oosthuizen liep vanochtend de trein uit Purmerend vast in een sneeuwbank van anderhalve meter hoog. De trein ontspoorde daarbij, maar bleef overeind. De geschrokken maar ongedeerde reizigers moesten te voet door de sneeuw naar Oosthuizen en vandaar verder met bussen. Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, 1 januari 1963, Waterlands Archief.

2 januari 1963: In Purmerend is voor de dinsdagse veemarkt ‘met man en macht’ sneeuw geruimd om de dieren een plek te geven. Maar de wegen naar Purmerend waren ‘door meters hoog opgewaaide sneeuw’ onbegaanbaar, waardoor ‘veel te weinig koeien’ werden aangevoerd, aldus de marktmeester. Bron: Archief Gemeente Purmerend (1930-1974), inv. nr 3203,  Waterlands Archief

3 januari 1963: Sneeuwbanken maken het busvervoer tussen Purmerend, Edam en Monnickendam ononmogelijk. Marken is alleen nog over het ijs bereikbaar en Uitdam alleen te voet. De ijsbreker IJsbeer is begonnen het Noordhollands kanaal open te breken en hoopt 4 januari Purmerend te bereiken. Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, 4 januari 1963, Waterlands Archief.

4 januari 1912: Op een bijeenkomst, mét vrouwen (!), van de Bond voor Staatspensionering in gebouw Amicitia te Purmerend hield dhr E. Kanis uit Amsterdam een gloedvol betoog voor een staatspensioen. Op deze avond ook optredens van de Jonge Dilettantenclub en andere musici. Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, 7 januari 1912, Waterlands Archief.

5 januari 1907:  Besloten werd ‘tot het oprichten van een kaasfabriek’, aldus het notulenboek van de Beemster Kaasfabriek ‘Wilhelmina’, nadat op een eerdere vergadering ‘onder leiding van den Heer van der Lee het wenschelijke daarvan’ al besproken was. De ‘Wilhelmina’ is een voorloper van CONO. Bron: Archief Kaasfabriek ‘Wilhelmina’, Waterlands Archief.

(6 januari is een zondag)

7 januari 1693: In Monnickendam staat Geertie Pieters terecht wegens diefstal van ‘een loode goot’, samen met een 16-jarige jongen. Ze had het lood verkocht aan een ‘out ijser kooper’. Ze bekende ook eerdere diefstallen en werd veroordeeld ‘omme gegeselt’ en daarna verbannen te worden. Bron: Criminele rol Monnickendam, ORA 3563, nr 44, Waterlands Archief.

8 januari 1654:  Neel Meijnerts uit Kinsel steekt symbolisch haar spade in de Waterlandse zeedijk. Om zo aan dijkgraaf en hoogheemraden kenbaar te maken niet langer voor het onderhoud van het haar als perceeleigenaar toegewezen dijkvak te kunnen zorgen. Wat onteigening van haar landerijen inhield. Bron: Archief Hoogheemraadschap Waterland, inv. nr 116,  Waterlands Archief

9 januari 1958: Op Marken is gemeentebode Teerhuis op zijn 75ste verjaardag gehuldigd. Teerhuis (of: Kee van Marie) verzorgde tevens het ziekenvervoer naar de wal, ook bij nacht en ontij. Met een boot, en ’s winters bij ijs met een door schaatsers getrokken en geduwde brancard. Bron: Jaarboek Waterland  2003, Waterlands Archief.

10 januari 1919: Burgemeester Kolfschoten van Edam kondigt plannen aan tot ‘verbetering en vereenvoudiging der gemeente-administratie’ en de ‘invoering van het Dossierstelsel’. Dat maakt ‘gemakkelijker catalogisering en opberging’, en dus ‘arbeidsbesparing’, mogelijk. Voor de a.s. volkstelling wordt overwogen ‘een kaartsysteem in te voeren’. Bron: Archief gemeente Edam, 1814-1929 inv. nr 40, Waterlands Archief.

11 januari 1944: Gemaskerde en met pistolen gewapende verzetsstrijders overvielen het postkantoor van Purmerend. Ze bonden het dienstdoende personeel vast en maakten naast een groot geldbedrag ook de nodige distributiebonnen buit. Van levensbelang om het groeiende aantal onderduikers van voedsel te kunnen voorzien. Bron: Provinciale Noordhollandsche Courant, 13 januari 1944, Waterlands Archief.

12 januari 1871: In het Logement het Nieuwe Koffijhuis aan de Kaasmarkt te Purmerend wordt de vijfde Algemeene Vergadering van de in 1869 opgerichte  Werkmans-Vereeniging ‘Vooruit’ gehouden. De vereniging beoogt de werkman te helpen zich zowel ‘in stoffelijken en zedelijken zin’ te ontwikkelen. Bron: Purmerender Courant, 11 januari 1871, Waterlands Archief.

(13 januari is een zondag)

14 januari 1916: Een ramp voltrok zich afgelopen nacht over Waterland.  Bij een noordwester storm en extreem hoog water brak de Zuiderzeedijk op verschillende plaatsen. Marken werd zwaar getroffen. Hier verdronken 16 inwoners en werden 14 tot 20 huizen totaal vernield. Elders vielen nog 9 slachtoffers. Bron: H.P. Moelker, De stormvloed in Waterland, bibliotheek Waterlands Archief.

15 januari 1918: Openbare vergadering van de afdeling Warder van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP), waar het Alkmaarse gemeenteraadslid Westerhoff in ging op de oorlog en de kapitalistische belangen, die daar een rol bij speelden. Ook behandelde hij de pensioenkwestie, het onderwijs, de duurte en het kiesrecht. Provinciale NH Courant, 19 januari 1918, Waterlands Archief.

16 januari 1937: In het Heerenlogement te Purmerend vierde de Afdeling Purmerend van de Nederlandsche Vereeeniging van Fabrieksarbeiders/sters (een voorloper van FNV Bondgenoten) het 25 jarig bestaan. Met na de pauze een opvoering van Heyermans blijspel ‘Het Kamerschut’ en muziek door de band van N. Brugge. Bron: De Waterlander, 20 januari 1937, Waterlands Archief.

17 januari 1916: Koningin Wilhelmina bezoekt het door de watersnood getroffen Waterland. In Broek in Waterland praat ze even met dokter Bakker, die haar uitlegt dat hij veel patiënten altijd met een roeiboot bezoekt en nooit bang was op het water. ‘Gelukkig dokter’, zei Wilhelmina. Bron: Theo Meder, Vertelcultuur in Waterland, bibliotheek Waterlands Archief.

18 januari 1918: Dominee Schermerhorn uit Nieuwe Niedorp droeg in een bomvol Amicitia in Purmerend zijn toneelstuk Ondergang voor. De predikant had gevangenisstraf uitgezeten vanwege zijn steun aan dienstweigeraars. Dienstweigering kwam ook terug in Ondergang. Muisstil was het tijdens de voordracht, luid applaus na afloop. Bron: Purmerender Courant, 22 januari 1918, Waterlands Archief.

19 januari 1936: te Volendam overleed de bekende kunstschilder Georg Hering, 51 jaar oud. Hij wist de Volendamse ‘types zoo juist op het doek te brengen’, dat Volendam kenners er ‘met groote lof’ over spraken. In binnen- en buitenland had hij daarmee ‘een hoogen naam’ verworven. Bron: De Waterlander, 22 januari 1936, Waterlands Archief.

(20 januari is een zondag)

21 januari 1940. Bijna aanvaring van het in het ijs vast geraakte pontje van de NZHT op het Amsterdamse IJ door het 10.000 ton metende s.s. Ittersum. Een boot van de havenpolitie kon nog net op tijd met een enorm zoeklicht de aandacht op de situatie vestigen. Bron: Provinciale Noordhollandsche Courant, 24 januari 1940, Waterlands Archief.

22 januari 1973: In jongerencentrum Ploeftia aan de Purmerendse Koemarkt is door leerlingen en een aantal leraren de Actiegroep School opgericht. Dit na een optreden van de kritische toneelgroep Proloog. De actiegroep is tegen het bestaande onderwijssysteem, dat tot slechte verhoudingen tussen leraren en leerlingen leidt. Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, Waterlands Archief.

23 januari 1668: Pieter Jacobsz. Vroom uit Watergang wordt gevangen genomen door Barbarijse zeerovers en later in Algiers als slaaf verkocht. Pas in 1671 kon hij worden vrijgekocht. Het scheepsmodel in het kerkje van Watergang zou door Pieter Jacobsz. gemaakt zijn als dank daarvoor. Bron: J. Haag en M. Lenstra, Brugkleppen en botkloppen, bibliotheek Waterlands Archief.

24 januari 1885: Met inzet van een compagnie infanterie en een brigade rijksveldwacht zijn in Volendam tachtig mannen gearresteerd wegens het vissen met de sinds 1881 verboden wonderkuil. Verzet vond niet plaats en de arrestanten zijn via station Kwadijk naar Amsterdam, Hoorn en Haarlem overgebracht. Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, 28 januari 1885, Waterlands Archief.

25 januari 1937: In De Jong’s Bioscoop-Theater aan de Voorhaven in Edam opnieuw een voorstelling van de spannende en ontroerende film Menschenjacht, met Jackie Cooper en de beroemde hond Rin-Tin-Tin jr. Tevens voor de derde week geprolongeerd: De Huwelijksplechtigheid van Prinses Juliana en Prins Bernhard. Bron: De Waterlander zaterdag 23 januari 1937, Waterlands Archief.

26 januari 1811: in Purmerend vindt voor het eerst een gedwongen loting (conscriptie) plaats voor militaire dienst. Dit op last van keizer Napoleon, die Nederland bij Frankrijk had ingelijfd. In maart 1811 vertrokken veertien, alle in 1787 geboren, jongemannen voor hun opleiding naar Den Helder. Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, bibliotheek Waterlands Archief.

(27 januari is een zondag)

28 januari 1917: Gisteren won Coen de Koning de Friese Elfstedentocht voor de tweede maal. De oorspronkelijk uit Edam afkomstige schaatser had bij de eindstreep een voorsprong van bijna een half uur op zijn naaste concurrent. Nu geen insinuaties meer over het trekken door een gids. Bron: NNC JH nr 59, Waterlands Archief.

29 januari 1795: Inkwartiering van de eerste Franse militairen, vijf dagen nadat de overwinning van Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap in Purmerend gevierd was met het planten van een vrijheidsboom. Maar de rekening bleek hoog: er moest voedsel en paardenvoer geleverd worden, betaald met waardeloos Frans papiergeld.  Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, bibliotheek Waterlands Archief.

30 januari 1945: Ontvoering door een knokploeg van het verzet van de met de Duitse bezetters heulende Purmerendse burgemeester Van Baak en zijn Edamse adjudant De Boer.  Na verhoor en berechting in een boerenschuur bij De Rijp, zijn beide op 31 januari als landverraders geëxecuteerd. Bron: Huurdeman, De Geschiedenis van Purmerend, bibliotheek Waterlands Archief.

31 jan 1938: Klokgelui in alle dorpen en steden van Waterland, een rood-wit-blauwe vlaggenzee, fanfaremuziek en herauten, die overal het nieuws verkondigen van de geboorte van een prinses, waarvan op dinsdagavond 1 februari de naam bekend gemaakt werd: Beatrix Wilhelmina Armgard. Bron: De Waterlander, 2 februari 1938, Waterlands Archief.

Terug naar Kroniek