Waterlands Archief - centrum voor regionaal historisch onderzoek

Kroniek van Waterland Juli

1 juli 1819: In de voormalige Herstelde-Lutherse kerk te Purmerend gaat de Stads-Burgerschool van start. Onderwijzer Gijsbert van Sandwijk uit Schermerhorn wordt er aangesteld. De oude Stads-School gaat vier dagen later verder als Stads-Armenschool. Meester Visscher, van de Stads-School wordt aan de Armenschool benoemd.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, 1839, Waterlands Archief

Trijntje Kever in Edams Museum2 juli 1633: De legendarische Edamse Trijntje Kever overleden. Deze ‘groote meid’ met een lengte van 2,54m was jarenlang ’s zomers een attractie op kermissen, en inspireerde
eeuwen later Lydia Rood tot het schrijven van het jeugdboek ‘Meisje aan de ketting’ dat in 2007 verscheen.
Bron: Meisje aan de ketting, Waterlands Archief

3 juli 1918: Ook in Waterland voor het eerst in de geschiedenis:  álle volwassen mannen
gaan stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Dankzij jarenlange strijd voor algemeen kiesrecht, vooral door de sociaal-democraten. Maar ook door vrouwen. Die kregen in 1919 eveneens kiesrecht. Nog geen eeuw geleden dus.
Bron:  Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief 

4 juli 1612: Prins Maurits en prins Frederik Hendrik bezoeken de pas droog gevallen Beemster. Jan Adriaensz Leeghwater, die als molenbouwer een belangrijk aandeel in de droogmaking had, bedient hen bij de maaltijd. Zoals door een rekening in het polderarchief bevestigd wordt. 
Bron: Diederik Aten, Van water tot werelderfgoed, In: 400 jaar Beemster, Waterlands Archief

5 juli 1544: Keizer Karel V gelast een onderzoek naar het waterrijke en kwetsbare gebied Holland. De heren Stalpaert en Van Bronkhorst worden hiermee belast. Als gevolg hiervan wordt in 1544 de aanzet gegeven voor de stichting van het Hoogheemraadschap van de Uitwaterende Sluizen in Kennemerland en West-Friesland.
Bron: J. Schilstra: Wie water deert, Waterlands Archief

6 juli 1959: De roltrommelauto van de gemeentereiniging van Purmerend ontploft op de Koemarkt als gevolg van een carbid ontploffing in de wagen. Tientallen ruiten sneuvelen, meubilair, huisraad, auto’s en rijwielen worden beschadigd. De totale schade wordt geschat op honderdduizend gulden. Gelukkig raakt slechts een omstander gewond.
Bron: Nieuwe Noordhollandsche Courant, Waterlands Archief

(7 juli is een zondag)

8 juli 1971: Voor het nieuwe, aan de Westdijk te bouwen electrische gemaal ‘Wouter Sluis’ ging de eerste paal de grond in.  Kosten twee miljoen gulden. Twee centrifugale schroefpompen gaven het gemaal een capaciteit van maar liefst 352 kubieke meter water per minuut. 
Bron: Beemster Kroniek, Waterlands Archief

9 juli 1872: Volop bedrijvigheid op Marken met de hooibouw, een belangrijke inkomstenbron voor het eiland. Door de vruchtbare grond kon het gras per seizoen vaak twee maal worden gemaaid. Een deel van het hooi werd met name door boeren langs de Vecht gekocht.
Bron: Purmerender Courant en Nieuwe Noordhollandsche Courant, Waterlands Archief

10 juli 1499: Enorme stadsbrand in Monnickendam.  Zo’n 400 van de in totaal 500 meest houten huizen brandden af. De stenen kerk bleef behouden.  In 1513 was het weer raak. Toen werd het verboden nog woonhuizen te bouwen met houten tussenmuren en rieten daken. 
Bron: Wikipedia en Addy van Overbeeke, Monnickendam in Waterland, Waterlands Archief

11 juli 1934: In de vroege ochtenduren gaat in Edam de N.V. Vereenigde Touwfabrieken in vlammen op. De vuurzee was enorm en de gloed moet tot in Amsterdam te zien zijn geweest. De brand maakte 200 werknemers werkloos. Een ramp, en dat midden in de crisisjaren.
Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief

12 juli 1945: Kranslegging en herdenking Edammer en Volendammer oorlogsslachtoffers in Edam met aansluitend een dankdienst in de Grote- of St Nicolaaskerk met circa 2300 bezoekers. Eén van de gastsprekers was pastoor J. Groen met een preek waar niet alle aanwezigen positief over oordeelden. 
Bron: Ben Speet: Edam, duizend jaar geschiedenis van een stad, Waterlands Archief

13 juli 1890: De Purmerender M. van Tent wordt benoemd tot ridder 4de klasse van de Militaire Willemsorde. Dit vanwege zijn moedig gedrag bij de oversteek van de Pasei rivier en de aanval op de Missigit in Atjeh, Indonesië. De uitreiking vond op 31 augustus plaats.
Bron: Nieuwe Purmerender Courant, 30 augustus 1900, Waterlands Archief

(14 juli is een zondag)

15 juli 1417: Willem Eggert overleden op Purmersteijn in Purmerend. Volgens overlevering door ‘mismoedicheijt ende hertseer’ over de dood van de ook in 1417 overleden graaf Willem VI, waaraan hij veel te danken had. Eggert werd begraven in de Amsterdamse Nieuwe Kerk waarvan hij medestichter was.
Bron: John Dehé e.a., Purmerend in vijftig portretten, Waterlands Archief

16 juli 1944: Verzetsman Cornelis ten Hoope, opperwachtmeester bij de politie in Middenbeemster (alias 'Zwarte Kees'), door de Duitsers bij Overveen gefusilleerd. Hij nam deel aan de mislukte overval op de Amsterdamse Weteringschansgevangenis (14 / 15 juli 1944), raakte daarbij gewond en werd toen gearresteerd.
Bron: website eerebegraafplaatsbloemendaal, en Beemster Kroniek, Waterlands Archief

17 juli 1943: Bombardement van Amsterdam-Noord. Een door 41 Amerikaanse bommenwerpers  uitgevoerde aanval op de daar gevestigde de Fokker vliegtuigfabriek loopt uit op een ramp. De bommen misten hun doel en kwamen grotendeels terecht op de omliggende woonwijken. De ruim 200 doden waren vooral burgerslachtoffers.
Bron: Provinciale Noordhollandsche Courant, Waterlands Archief

18 juli 1870: ‘Lage lasterzucht’, zo beschrijft de Landsmeerder arts L. Woerman het gerucht dat hoofdonderwijzer J. Slok vanaf 1 juni zou lijden aan een besmettelijke ziekte. Dokter Woerman adviseert ‘geen geloof te slaan, aan de daaromtrent in omloop zijnde geruchten of dezelve verder te verspreiden’.
Bron: Purmerender Courant, Waterlands Archief

19 juli 1914: Op het terrein van de heer P. Kwantes te Neck vindt een ‘propaganda-uitvoering’ plaats van de gymnastiekvereniging ‘Door oefening ontwikkeling’. Met na afloop een bal. Aanvang 1 uur. De entree bedraagt 10 cent. Maar kunstlievende leden hebben vrije toegang.
Bron: Purmerender Courant, Waterlands Archief

20 juli 1849: “Ik heb het nooit zoo gezien, steene als grauwe arte gekookt. ’t Veld lag wit, ’s middags ten een uur kon men nog wel zes kruiwagens vol scheppe bij de bakker in de steeg”. Jan Jansz Tuyn beschreef ’s zomers noodweer boven Middelie.
Bron: J. Kramer, De Speelwagen, 1947, Waterlands Archief

(21 juli is een zondag)

22 juli 1769: Een bijzonder sterfgeval in Purmerend van koekebakker Huibert Engering. Hij was zeven maal gehuwd geweest, overleefde zes van zijn echtgenotes. Al zijn vrouwen werden in hetzelfde graf begraven in de gereformeerde kerk. En ook Huibert kreeg hier zijn laatste rustplaats.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, 1839, Waterlands Archief

23 juli 1624: Het bestuur van het waterschap Wijde Wormer besloot een ‘bequaem ervaren persoon aen te nemen’ als projectleider molenbouw bij de droogmaking van de Wijde Wormer. De keuze viel op Jan Ariaensz Laegwater (oftewel Leeghwater), de beroemde molenbouwer uit De Rijp.
Bron: Resolutieboek Waterschap Wijde Wormer, Waterlands Archief

24 juli 1955: Slotvoorstelling in Purmerend van Circus Boltini. Naast acts met beren, kamelen en paarden ook ‘soepele acrobaten’ en ‘kittige paardjes’. Bijzonder was de première van ‘captain Boslé’ met blindelings koordlopen en een huiveringwekkende salto op de motor in de nok van de circustent.
Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, Waterlands Archief

25 juli 1987: Kapitaal jacht Cricket te water gelaten bij scheepswerf Hakvoort te Monnickendam. Het liefst 32 meter lange en 12 miljoen gulden kostende jacht is gebouwd voor een Amerikaanse opdrachtgever. De afbouw zal nog zo’n 6 weken in beslag nemen, dan volgt de proefvaart.
Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, Waterlands Archief

26 juli 1868: Op de Beemster Biddag wordt het  vergrootte orgel in de hervormde (protestantse) kerk in Middenbeemster weer in gebruik genomen. ’s Middags verzorgde de heer Uetermöhlen uit Hoorn een orgelconcert, waarvan de opbrengst ten goede kwam aan de armen en het weeshuis.
Bron: Beemster Kroniek, Waterlands Archief

27 juli 1918: Nadat op 13 juli 1918 de Purmerender Courant voor het eerst melding maakte van de ‘Spaansche ziekte’, bereikt de ‘Spaansche griep’ op 27 juli ook Purmerend. Op 31 juli de Beemster en op 3 augustus Landsmeer. Hoeveel Waterlanders er aan gestorven zijn is onbekend. 
Bron: Purmerender Courant, Waterlands Archief

(28 juli is een zondag)

29 juli 1795: Uit de Purmerendse kerken worden adellijke wapenborden verwijderd, omdat ze in strijd zijn met het gelijkheidsbeginsel van  de Franse en Bataafse revolutie. Voorheen werden ze bij een begrafenis voor de kist uitgedragen en later, ter nagedachtenis aan overleden notabelen en/of welgestelden, in kerken opgehangen.
Bronnen:  G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, 1839, Waterlands Archief

30 juli 1953: De heer Van de Werken schrijft als ambtenaar van de Burgerlijke Stand van Landsmeer de op 29 juli geboren Hubertus de Jager in als 5.000e inwoner. De gemeente feliciteerde de ouders en schonk een spaarbankboekje met het nummer 500 met een eerste inleg van 50 gulden.
Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, Waterlands Archief

31 juli 1914. Onder de wapenen! Vanwege een dreigende oorlog tussen aan de ene kant Duitsland en Oostenrijk-Hongarije, en aan de andere kant Rusland en Frankrijk besluit de Nederlandse regering om 12.10 uur tot mobilisatie van de strijdkrachten.  Op 1 augustus moeten ook uit Waterland alle dienstplichtigen opkomen. 
Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief

Terug naar Kroniek