Waterlands Archief - centrum voor regionaal historisch onderzoek

Kroniek van Waterland Juni

Bart met nicht Geertje voor zijn eerste winkel, 19601 juni 1967: Volendammer Bart Smit neemt ‘Gaartje van Koppie’, de winkel in huishoudelijke artikelen en speelgoed onderaan de Dijk van zijn ouders over. Hij blijft eerst ook nog straatventer. Uiteindelijk richt hij zich op speelgoed en opent in de loop der jaren een reeks van speelgoedwinkels. 
Bron: website Bart Smit

(2 juni is een zondag)

3 juni 1923: Alle botters lagen die zondag in de Volendammer haven, het was feest! Volendam vierde en huldigde schoolmeester Berend Demmer. Hij was maar liefst veertig jaar onderwijzer. Daarnaast bekleedde hij diverse andere maatschappelijke functies en was met name zeer actief voor de lokale visserij.
Bron: Provinciale Noordhollandsche Courant, Waterlands Archief

4 juni 1943: De Purmerender Abraham Haim Cortissos (geboren op 16 mei 1891) komt om in het concentratiekamp Sobibor. Zijn vader Juda Cortissos had een manufacturenzaak in de Westerstraat. Abraham was in 1925 als veekoopman teruggekeerd in Purmerend, na elders als ‘vleeschhouwer’ gewerkt te hebben.
Bron: website joodsmonument, en Bevolkingsregister Purmerend, Waterlands Archief

5 juni 1674: Burgemeesters en regeerders van Wormer maken bekend dat zij op zondag 10 juni, net als in het jaar daarvoor, ‘hare kermis en alle spelen, kramen ofte andere diergelijcke dingen verbieden’. Een ieder zij dus gewaarschuwd ‘en wachte sich voor schade’. 
Bron: Amsterdamse Courant van 5 juni 1674, via website wormerlander

6 juni 1912: Opening van het nieuwe stadhuis op de Kaasmarkt te Purmerend, thans museum. Architect was de geboren Purmerender Jan Stuyt (1868-1934). Zijn ontwerp knoopte aan bij de Hollandse renaissance bouwkunst uit de 17de eeuw. Maar zo oud is het gebouw dus niet.
Bron: Ber de Lange, Jan Stuyt, in: Purmerend in vijftig portretten, Waterlands Archief

7 juni 1947: Onthulling van een gevelsteen in het huis van de familie Hordijk in Monnickendam. Met de inscriptie: ‘Voor moffenkracht en menschenjacht vonden hier vijf een schuilverblijf’. Het echtpaar Leo en Lies Hordijk verborg van 1943 tot aan de bevrijding vijf joodse onderduikers in hun huis.
Bron: H. Voogel, Huizen en gevelstenen in Monnickendam, Waterlands Archief

8 juni 1513: Stadsbrand in Monnickendam. Begonnen bij het hoge huis op de Nieuwe Markt sloeg het vuur over naar huizen in de Kerkstraat. Met man en macht werd getracht het vuur te blussen. Dat lukte bij de school, die wat afgezonderd stond. Twintig huizen waren in vlammen opgegaan.
Bron: D. Brinkkemper e.a., Van Monnikenwerk naar parochiekerk, Waterlands Archief

(9 juni is een zondag)

10 juni 1657: De Baljuw van de Beemster deed die dag een inval in de roomskatholieke schuilkerk in de boerderij van de weduwe Jan Garbrants aan de Jisperweg. Zo’n dertig aanwezige katholieken werden in de boeien geslagen. De Baljuw meldde het voorval bij het Hof van Holland.
Bron: V.S.E. Falger e.a.: Nieuwe Kroniek van de Beemster, Waterlands Archief

11 juni 1721: De welgestelde, kinderloze boerenweduwe Welmoet Pieters overlijdt in haar Kwadijker boerderij. Haar uitgebreide maar bijzondere testament leidt tot ontstaan van de lokale legende, getiteld “De barones op het witte paard” volgens welke Welmoet 100 of 200 jaar na haar dood terug zal keren.
Bron: Chr. Lenstra, Over de Zeevang gesproken, Waterlands Archief

12 juni 1958: Groen licht voor architect Gerrit Rietveld: de bouwvergunning voor de door hem, in opdracht van de chirurg H. van den Doel ontworpen villa, wordt afgegeven door de gemeente Ilpendam. In maart 2013 zou het huis door minister Bussemaker van cultuur worden aangewezen als rijksmonument.
Bron: Gemeente Ilpendam, Bouwvergunningen 1921-1970, Waterlands Archief

13 juni 1697:  De walvisvaarder ’t Dorp Jisp raakte bij Groenland in een ‘seer harde maelinge van stroom en ijsgangh’. Op zichtafstand kwam een Frans schip in het ijs knel te zitten. De bemanning vluchtte het ijs op. Ze werden op 15 juni gered door ’t Dorp Jisp en de walvisvaarder Beverwijck.
Bron: Archief notaris Wil uit Jisp, 1699, Waterlands Archief

14 juni 1858: De vierde rooms-katholieke kerk van Purmerend stond aan de Kerkstraat en werd ontworpen door architect Theo Molkenboer (1796-1863) en gebouwd door aannemer W. Lacasse. Op 14 juni 1858 werd de kerk door de pastoor ingezegend. Na bijna honderd jaar werd de kerk in 1954-1955 gesloopt.
Bron: Gerrit Schutte, In de kerkbanken, Waterlands Archief

15 juni 1996: Op de tweede en belangrijkste dag van de tiende (jubileum-)editie van het Muziekfestival Beets traden onder andere op Gerard Joling, Bert Heerink en de Bob East Showband. Met dank aan vele sponsors en vrijwilligers. Speciaal voor de Zeevangse basisschoolleerlingen werd een kinderdisco georganiseerd.
Bron: NNC, Waterlands Archief

(16 juni is een zondag)

17 juni 1704: Purmerender Jan Schoneveld opgehangen aan de aan de oevers van de Weere staande galg. Na het plegen van vele misdaden met als laatste vergrijp het maken van valse brieven om in het land mee te collecteren voor een afgebrand dorp, was de maat vol.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, 1839, Waterlands Archief

18 juni 1993: Het nieuw gemeentehuis van de Beemster wordt door Commissaris van de Koningin J. van Kemenade officieel geopend. Architect is Cornelis de Jong, die voor zijn moderne ontwerp inspiratie vond in de traditionele stolpboerderij. De tuin werd ontworpen en aangelegd door Martin Koelemeijer. 
Bron: Jan Deckwitz, De stolp van heden: het gemeentehuis van Beemster, Waterlands Archief

19 juni 1865: Wormer viert dat 50 jaar daarvoor, op 18 juni 1815, de Franse keizer Napoleon definitief verslagen werd bij Waterloo. Overal in het dorp wapperde de vlag en een 200-tal schoolkinderen bracht een aubade aan Waterloo veteraan Jan Rem. In een erewagen nam die later deel aan een feestelijke optocht door het dorp. 
Bron: Purmerender Courant, 28 juni 1865, Waterlands Archief

20 juni 1839: Eerste steenlegging van de vuurtoren op Marken, ook wel ‘het Paard’ van Marken genoemd. Reeds op 14 november 1839 kon het licht ‘ontstoken’ worden. Nieuw voor die tijd waren de cylindrische lenzen rond de lichtbron (een vinding van de Franse natuurkundige A.J. Fresnel), die voor een geconcentreerde lichtbundel met een veel groter bereik zorgden. 
Bron: J. Haag, Lichtpunten bij nacht op zee, in: NHD Dagblad Waterland, Waterlands Archief

21 juni 1881: Ter bescherming van de visstand in de Zuiderzee wordt het vissen met de zogenoemde wonderkuil en de kwakkuil verboden (m.u.v. de periode 15 mei - 15 juli). Het verbod riep vooral in Volendam veel verzet op. Wat ertoe leidde dat het verbod in 1890 werd ingetrokken.
Bron: P.E. van Renesse, De Zuiderzeevisscherij. En: Staatsblad, Waterlands Archief

22 juni 1959: 26 November 1865 werd de Purmer kerk, ontworpen door de Amsterdamse architect P.J. Hamer, in gebruik gesteld. Nog geen 100 jaar later, toen een grondige restauratie nagenoeg was afgerond, werd het godshuis op 22 juni 1959 door een felle brand verwoest waarna nieuwbouw volgde.
Bron: Piet Huurdeman, Drie en halve eeuw De Purmer, Waterlands Archief

(23 juni is een zondag)

24 juni 1888: Revolutie prediking in de Beemster. Ten huize van J. Kluun in Middenbeemster vindt een openbare vergadering plaats van de afdeling Purmerend van de Sociaal-Democratische Bond. Spreker is de socialistische voorman Ferdinand Domela Nieuwenhuijs.
Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, 24 juni 1888, Waterlands Archief

25 juni 1958: Tientallen jaren lang werd geloofd in maar niet gezocht naar een bijna legendarische schat in de Purmer. Op genoemde datum echter, vonden arbeiders bij het afgraven van een perceel aan de Oosterweg echter een Keulse pot met 300 zilveren munten ter waarde van ƒ 1.500,-.
Bron: Piet Huurdeman, Drie en halve eeuw De Purmer, Waterlands Archief

26 juni 1572: Een vendel geuzen rukt op naar Edam maar vindt de stadspoorten gesloten. In naam van de Prins van Oranje eisen de geuzen de overgave van de stad. Het stadsbestuur weigerde. Maar prinsgezinde inwoners moeten kans hebben gezien de poorten te openen, waarna ook Edam zich aan de zijde van de opstand schaarde. 
Bron: J. Haag, Wapens spreken, wapens zwijgen, Waterlands Archief

27 juni 1822: Een gedenkwaardige dag in Jisp. Adrianus en Willem Wildschut legden de eerste twee stenen van de nieuwe kerk. De gedenksteen vermeldde ook architect Arend Latenstein en de Zaandijker aannemers Klaas Jacobsz de Vries en Jan Jansz van der Meer. De bouwkosten bedroegen ƒ 10.000,-.
Bron: H.P. Moelker, Het dorp aan de rivier de Ghyspe, Waterlands Archief

28 juni 1888: Het Beemster waterschapsbestuur kwam in vergadering bijeen. Een belangrijke, historische vergadering want het bestuur besloot tot verkoop van de vier laatste molens van de polder. Twee molens veranderden voor ƒ 650,-, een voor ƒ 580,- en de laatste voor ƒ 530,- van eigenaar.
Bron: V.S.E. Falger e.a.: Nieuwe Kroniek van de Beemster, Waterlands Archief

29 juni 1944: Geallieerde jachtvliegtuigen nemen het trammetje naar Volendam onder vuur. Met name de voorste rijtuigen krijgen de volle laag. Hulpverleners waren snel ter plaatse. Vier passagiers van respectievelijk 4, 17, 30 en 67 jaar oud kwamen om. Van de gewonden stierver er later nog twee. 
Bron: Provinciale NH Courant, 1 en 6 juli 1944, Waterlands Archief

(30 juni is een zondag)

Terug naar Kroniek