Waterlands Archief - centrum voor regionaal historisch onderzoek

Kroniek van Waterland Maart

trekschuitDit is de trekschuit Volendam-Edam rond 19101 Maart 1828: Met ingang van die datum werd Purmerend beter ‘ontsloten’ voor wat betreft het vervoer per trekschuit, een schip met roefje voor passagiersvervoer, getrokken door mens- of paardenkracht. Zowel richting Buiksloot als naar Alkmaar. Enkele malen per dag deed de trekschuit Purmerend aan. Bron: Van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

2 maart 1930: Monnickendam is getuige van de te waterlating van een stalen Noordzeekotter, gebouwd op de scheepswerf van Van Goor. Altijd weer een spectaculair gezicht. Het 18 meter lange schip is bestemd voor de heer R.N. Bakker uit Den Helder. Bron: De Waterlander, 5 - 3 - 1930, Waterlands Archief.

(3 maart is een zondag)

3 maart 1571: Afgelopen nacht vielen opstandige watergeuzen Monnickendam aan vanuit zee. Ze bevrijdden gevangenen en roofden zilver uit de (katholieke) kerk. Maar dat ze ook de kapelaan ‘om hals geholpen’ zouden hebben klopt waarschijnlijk niet. Bron: L. Appel, Slag op de Zuiderzee, Waterlands Archief.

4 maart 1811: Jacob Zwaan uit Wormer doet aangifte van de geboorte van zijn dochter Fronika. Het is de allereerste geboorte inschrijving in de per 1 maart 1811 ingevoerde Burgerlijke Stand.  De akte wordt door burgemeester François de Bas van Wormer eigenhandig opgemaakt. Bron: Burgerlijke Stand Wormer 1811, Waterlands Archief.

5 Maart 1699: Een felle noordwestenwind met ‘Donder, Blixem en dikke Jachtsneeuw’ veroorzaakten in Edam brand. Twee kerken werden getroffen. De torenspits van de grote kerk en het Mennonietenkerkje. De schade aan laatstgenoemde kerk viel mee maar leidde wel tot vernieuwing in 1702. Bron: R. Hofman, Het kerkje op de Kaasmarkt, Waterlands Archief.

6 maart 1912: Inwijding van het St Liduina Ziekenhuis te Purmerend. Het ontwerp van de uit Purmerend afkomstige architect Jan Stuijt werd in de krant geprezen als een ‘sieraad’ voor de stad. In dit eerste jaar werden 23 patiënten verpleegd. Bron: A. Swijtink, Eene Ziekeninrichting, Waterlands Archief.

7 maart 1625: Door een hevige storm sloeg het water van de Zuiderzee gaten in de zeedijk bij Durgerdam. In Waterland stond het water één voet hoger dan tijdens de Allerheiligenvloed van november 1570. Zelfs de Amsterdamse Dam kwam helemaal blank te staan. Bron: Van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

8 maart 1789: Overlijden van de steenrijke, kinderloze weduwe Neeltje Pater uit Broek in Waterland. Ruim vier miljoen gulden liet ze na. Over haar erfenis, en de mogelijke verdwijning van een deel ervan, is tot in de 20ste eeuw veel te doen geweest. Bron: G. Wiersma,  Verborgen fortuin, Waterlands Archief.

9 maart 1657: Koopman Dirck Marten Bouwens sluit op het kantoor van notaris Boes te Edam een bevrachtingscontract met Jacob Claesz Baen, schipper (‘naast God’) van het schip De Baen voor een ‘reis naar Vranckrijck om sout te halen’. Bron: Notarieel Archief C.J. Boes uit Edam, Waterlands Archief.

(10 maart is een zondag)

11 maart 1816: Goedkeuring van het Purmer wapen, voorstellende een naakte, spinnende vrouw. Het wapen verwijst naar de legendarische meermin die in 1403 in het Purmermeer zou zijn gevangen. In Edam herinnert onder andere verzorgingshuis De Meermin aan dit verhaal. Bron: P. Huurdeman, Drie en halve eeuw De Purmer, Waterlands Archief.

12 maart 1431: Stichting van het klooster Galilea Minor aan het Purmermeer bij Monnickendam. De monniken voelden zich verbonden met het gedachtengoed van de Moderne Devotie,  een hervormingsbeweging binnen de katholieke kerk. Bron: Diversorium van Galilea Minor, Waterlands Archief.

13 maart 1802: De Warder timmerman Dirk Smit overleden die 340 doodskisten maakte. Nummer 168 maakte hij alvast voor zichzelf. Zijn graf lag naast degene voor wie hij de eerste kist had getimmerd. De Wardernaar J.P. dichtte een bewaard gebleven ‘Nagedachtenis’ aan de doodskistenmaker. Bron: C. Lenstra: Over de Zeevang gesproken, Waterlands Archief.

14 maart 1921: Derde dag van de zes dagen durende hongerstaking door dienstweigeraars in Fort Spijkerboor dat in 1918 werd ingericht als militaire gevangenis voor uiteindelijk 300 personen (dienstweigeraars; later ook criminelen). Aanleiding was waarschijnlijk het eten. Tweede Kamerleden stelden vragen. Bronnen: S.H. Hoogterp, De geschiedenis van het fort Spijkerboor, en diverse kranten. Waterlands Archief.

15 maart 1699: Bij notaris Brasker verkoopt de Edamse schipper Jan Dircksz Haringman 'een fluijt of pinckschip' met de naam Het Groenwijff aan de op het Amsterdamse Kattenburg wonende meestertimmerman Jacob Herbertsz Eijkhout . Bron: Notarieel Archief T.J. Brasker uit Edam,  Waterlands Archief.

16 maart 1880: In Middelie ziet Simon Franke het levenslicht. Simon werd schrijver van onder andere jeugdboeken en romans. Hij schreef er tientallen en in enkele zien we onze omgeving terug. Bijvoorbeeld Middelie, Edam en de Beemster. Franke overleed in 1957 in Amsterdam. Bron: C. Lenstra e.a.: Zeevang door de eeuwen heen, Waterlands Archief.

(17 maart is een zondag)

17 maart 1943: Op de Atlantische Oceaan wordt het Nederlandse vrachtschip Terkoelei met aan boord de uit Monnickendam afkomstige stuurman Simon Groot door een Duitse onderzeeër tot zinken gebracht. Groot vindt een zeemansgraf in de golven. Bron: Erelijst Tweede Kamer, Den Haag.

18 maart 1885: Publicatie van het door neringdoenden uit Edam, Monnickendam en Purmerend opgestelde ‘adres’ aan de regering tot intrekking van het verbod op vissen met de wonderkuil. De visserij kwijnt daardoor.  En dus ook de middenstand. Bron: Schuitemakers Purmerender Courant  18 - 3 - 1885,  Waterlands Archief.

19 maart 1787: Volksoproer van behoudende Edamse Oranjeaanhangers. ‘Oranje boven’ en ‘patriotten onder’ zingend trekken zo’n 300 man op naar het huis van Jan van Wallendal, voorstander van politieke hervormingen. De schout kon erger voorkomen. Bron: Ben Speet, Edam, 1000 jaar stad, Waterlands Archief.

20 maart 1911: Van 20 maart tot 24 april 1911 was de dorpsstraat van Kwadijk wegens ‘herstellingen’ overdag afgesloten voor ‘Beladen wagens (zooals meel, hout, groenten, petroleum en andere)’. Een strop voor bijvoorbeeld straatventers? Of ventten zij gedurende die periode vroeg of laat? Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief.

21 maart 1795: De Purmerender galg die langs de Where stond, afgebroken. Tot 1795 had elke stad met eigen rechtspraak buiten de poorten een galgenveld of galgenberg.  Misdadigers werden ter afschrikking ‘tentoongesteld’. Het hout van de galg werd verdeeld onder arme inwoners. Bron: Van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

22 maart 1969: De single Why van The Cats komt op nummer 1 in de Veronica Top 40. Na Lea is Why de tweede nummer 1 hit van de Volendamse popgroep. De tekst is van Arnold Mühren en het werd gezongen door Piet Veerman. Bron: Veronica Top 40, 22 maart 1969, Waterlands Archief.

23 maart 1845: De winter van 1844-1845 staat als zeer streng geboekstaafd. Zelfs eind maart was het ijs nog begaanbaar want de heer K. Worp uit Middelie ging op eerste Paasdag met de prikslee over de Gouwzee naar de kerk. Bron: De Speelwagen, 1947, Waterlands Archief.

(24 maart is een zondag)

25 maart 1883: De revolutionaire socialist Ferdinand Domela Nieuwenhuijs komt naar Purmerend. In het koffiehuis van de heer Buwalda houdt hij die zondagmiddag een vlammend betoog voor algemeen kiesrecht. Bron: Purmerender Courant, 1- 4 - 1883, Waterlands Archief.

26 maart 1862: 20 Kalfkoeijen, 6 Kalfvaarzen, 1 Stier, 6 Hokkelingen,1 achtjarig Paard, 19 Oonschapen, 10 Overhouders, 1 gekruiste Ram, 1 Zeug met 8 biggen, 1 Speelwagen en 1 Chais. Dit en meer bood de weduwe Cornelis Stam, Hobrederweg in Beemster te koop aan. Bron: Algemeen Weekblad, Waterlands Archief.

27 maart 1896: Ten noorden van Terschelling worden daar vissende Volendammer botters (kwakken) overvallen door een plotseling opkomende noordwester storm. Twee kwakken vergaan. Zeven vissers komen om. Volendam is in rouw. Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, 1 april 1896, Waterlands Archief

28 maart 1756: Gerrid Coster aangesteld als ‘Schoolhouder en Voorzanger’ in Etersheim en Schardam. Coster gaf dagelijks 6 uur les in ‘Lesen, Schrijven, Cijferen’  en tweemaal per week ‘ in grondig den Religie Katichisere’. Tevens moest hij de kerkklok luiden voor aanvang van de dienst. Bron: Chr. Lenstra e.a., Zeevang door de eeuwen heen, Waterlands Archief.

29 maart 1606: ‘Taemszoon de Ledesetter’ te Jisp overleden. Een zerk in de kerk herinnert aan deze man en familieleden, die grote bekendheid genoten als heelmeesters, gespecialiseerd in het zetten van breuken. De patiënten kwamen van heinde en verre en zetten Jisp op de landkaart. Bron: H.P. Moelker, Het dorp aan de rivier de Ghyspe, Waterlands Archief.

30 maart: Zaterdag voor Pasen. Wellicht herinneren sommige grootmoeders zich de drukte rond de jaarlijkse schoonmaak want het huis moest vóór Pasen tiptop zijn. Van de zolder tot de kelder: alles kreeg een grote beurt. Ja zelfs bedden en kleding werden buiten gelucht…. Bron: Dagblad Waterland, 11 april 2006, Waterlands Archief.

(31 maart is een zondag)

Terug naar Kroniek