Waterlands Archief - centrum voor regionaal historisch onderzoek

Kroniek van Waterland Oktober

1 oktober 1820: “Met 1 Oct, is de verlichting der Stad zeer verbeterd, alzoo toen de eerst modellantaarnen zijn geplaatst, en wel, bij aanvang, van de Beemster- tot de Amsterdammerpoort”, memoreert Gijsbertus van Sandwijk in zijn kroniek. Het zal de stad ook een stuk veiliger hebben gemaakt.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

Het Gast- en Proveniershuis, hier in 19762 oktober 1844: De zevenjarige Simon de Vries legt de eerste steen voor het nieuwe Gast- en Proveniershuis aan de Gouw te Purmerend.
Architect was W. A. Scholten. De bouwopdracht werd gegund aan J. Eisenberger. Voor 32.500 gulden. In november 1846 was het klaar.
Bron: A. Swijtink, Eene ziekeninrichting naar de eischen des tijds, Waterlands Archief.

3 oktober 1783: Net als andere Hollandse steden zegt Purmerend het vertrouwen in stadhouder Willem V op. Als eerste stap in een door de patriotten nagestreefde democratische omwenteling. Die kwam er in 1785 en 1786 maar werd in 1787 door een Pruisisch leger de kop ingedrukt.
Bron: P. Huurdeman, De geschiedenis van Purmerend, Waterlands Archief.

4 oktober 1759: In de Noorderkerk te Amsterdam wordt Cornelis Pronk begraven die niet alleen bekendheid genoot als portretschilder van talloze Noord-Hollanders maar vooral naam maakte met zijn vele topografische tekeningen van stad en platteland. Ook Waterlandse plaatsen komen in het oeuvre van Pronk voor.
Bron: L. Kooimans, Pronk met pen en penseel, Waterlands Archief.

5 oktober 2006: Een bijzondere voetbalwedstrijd op het sportcomplex van Purmersteijn in Purmerend: Zondag 1 speelt een oefenwedstrijd tegen het nationale elftal van Albanië. De wedstrijd is georganiseerd in het kader van het 100-jarig bestaan van de vereniging. Alhoewel Purmersteijn met 8-0 verliest is er veel media aandacht.
Bron: Ruud Luiks e.a., Wat de leeuwen deden, binnens- en buitenshuis, Waterlands Archief.

(6 oktober is een zondag)

7 oktober 1941: Enkele Engelse vliegtuigbommen veroorzaken veel schade aan woningen langs de Purmerweg. Gelukkig vielen er geen slachtoffers. De bommen zijn enige dagen later in beton ingemetseld en zo onschadelijk gemaakt. Op misschien één na, die dan de in 2006 onschadelijk gemaakte bom moet zijn geweest.
Bron: G. de Wolf, Purmerend in Oorlogstijd 1939 – 1945, Waterlands Archief. 

8 oktober 1799: Fataal ongeluk in de Peperstraat. Slager Jacob Beijer werd door een “bij hem in kwartier zijnde Hollandschen jager doorschoten, zoodat de man eenige oogenblikken daarna den geest gaf”. De buks was onverwachts afgegaan; de kogel had de slager doorboord en de huizen van Broedelet en Rijkenberg getroffen.
Bron: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, Waterlands Archief.

9 oktober 1976: De Volendamse band BZN krijgt de Veronica Award voor het bereiken van de nummer 1 positie in de Veronica Top 40 met Mon Amour. De met zangeres Annie Schilder opgenomen single dreigde eerst te floppen maar kwam begin oktober toch op 1 staan.
Bron: www.bzn-online.com. 

10 oktober 1920: Vermoedelijke overlijdensdatum van de 5-jarige Volendamse Dorothea Hering, dochtertje van kunstschilder Georg Hering en de in 1918 overleden Pauline Spaander. Het meisje zou door haar stiefmoeder Elizabeth Lasalle zijn verdronken in de put achter het huis. De veroordeelde stiefmoeder pleegde in de gevangenis zelfmoord.
Bron: Provinciale Noordhollandsche Courant, Waterlands Archief.

11 oktober 1797: De Monnickendamse vice-admiraal Hermanus Reijntjes raakt gewond in de zeeslag bij Kamperduin, waar een Engelse vloot de Nederlandse versloeg. Gevangen genomen na de overgave van zijn zwaar beschadigde schip Jupiter bezweek hij op 9 november  in Londen aan zijn verwondingen.
Bron: J. Haag, Monnickendamse zeehelden (in Jaarboek Oud Monnickendam 2008), Waterlands Archief.

12 oktober 1654: Ontploffing van één van de kruidmagazijnen van Delft. Onder de circa 500 slachtoffers bevond zich de in 1622 in Beemster geboren schilder Carel Fabritius die wordt beschouwd als de briljantste leerling van Rembrandt. Bij de ontploffing werd jammer genoeg veel van zijn werk vernietigd.
Bron: Frederik J. Duparc, Carel Fabritius, Waterlands Archief.

(13 oktober is een zondag)

14 oktober 1944: “Bericht voor Frank. Beter laat dan nooit” luidde het op 14 oktober door de BBC uitgezonden codebericht voor de Knokploeg Waterland. Die nacht werden door een Engelse bommenwerper wapens voor het verzet afgeworpen op een droppingsveld aan de Vrouwenweg in de Beemster.
Bron: M.G. Niessen, Wapendroppings en koeriersters (in: VHP nr. 11, september 2000), Waterlands Archief.


15 oktober 1811: Keizer Napoleon bezoekt Broek in Waterland. Plaatselijke bestuurders heetten hem eerbiedig welkom. Er waren erebogen opgericht en de weg was “door 12 jonge vrijsters met bloemen bestrooijt”. Napoleon liet aan zijn gemalin Marie-Louise in Amsterdam weten hoe mooi het was en ook zij ging toen naar Broek. 
Bron: J. Haag, Een Waterloo-veteraan, in: Nieuwe Noordhollandse Courant, 16 april 2007, Waterlands Archief.

16 oktober 1919 werd in Purmerend een foto gemaakt van het in de volksmond zogenoemde Kerkhofspadje of de Twaalf Apostelen. De laatste benaming slaat op de twaalf zelfde huisjes die er stonden. Het kerkhofspadje, de naam zegt het al, leidde naar de begraafplaats aan de huidige Nieuwstraat.
Bron: J. ten Cate, Purmerend vergelijkenderwijs en Beeldbank, Waterlands Archief.

17 oktober 1957: Om elf minuten over een schudden burgemeester B.G. van Hout van Marken en zijn collega H.G.M. te Boekhorst van Broek in Waterland elkaar de hand op de dijk die Marken voortaan verbond met het vaste land. Marken was officieel geen eiland meer.
Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, 18 oktober 1957, Waterlands Archief.

18 oktober 1979: Werkonderbreking van enkele uren door honderden werknemers bij Van Gelder papierfabrieken te Wormer. De stakers eisen duidelijkheid over de aangekondigde reorganisatie en roepen de directie op om met de vakbonden te overleggen over een werkgelegenheidsgarantie. In 1981 zou Van Gelder failliet gaan.

Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, Waterlands Archief.

19 oktober 1690: Jacob Kael van Quadijck verkoopt zijn fluitscheepje ‘Het Slot Purmersteijn’ aan de heer Floris Bontekoninck, makelaar te Amsterdam, die handelde voor rekening van Georg Thermeulen, ‘koninklijke commerciën directeur’ te Bergen in Noorwegen. Het schip kreeg de naam ‘St Anna’. 
Bron: Archief notaris Jacob Claesz Boes, Edam, Waterlands Archief.

(20 oktober is een zondag) 

21 oktober 1891: Gisteren overleed de Wormer veehouder Dirk Schellinger, ridder van het metalen kruis. Hij vocht in 1831 op de citadel van Antwerpen. In 1865 was Schellinger met acht andere Wormer “leden van ’t Metalen Kruis” betrokken bij de huldiging van Waterloo veteraan Jan Rem.
Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief. 

22 oktober 1977: Door de Monnickendamse scheepswerf Van Goor wordt de coaster Marjan  overgedragen aan de opdrachtgever, de Groningse reder Buitenwerf. Het schip was in minder dan een jaar tijd gebouwd en was tot dan toe het grootste schip dat door Van Goor werd opgeleverd. 
Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, 24 oktober 1977, Waterlands Archief. 

23 oktober 1766: Voltooiing van het in Purmerend op de Kaasmarkt staande vernieuwde stadhuis. Het pand stond oorspronkelijk vijftien meter meer naar voren op het plein maar werd in 1633 ter vergroting van de markt naar achteren verplaatst door ‘vijselaarskonst’.
Bronnen: G. van Sandwijk, Kroniek van Purmerend, en www.purmerend.nl. Waterlands Archief. 

24 oktober 1957: Een belangrijke dag voor de firma H.W. van Veen in Den Ilp. De zaak wordt na een verbouwing heropend met showrooms voor “meubelen, bontmantels, heren- en jongenskostuums, damesmantels, mantelkostuums”, enzovoorts. Alle klanten kregen tussen 24 oktober en 1 november 15% korting op hun aankopen.
Bron: Nieuwe Noordhollandse Courant, 23 oktober 1957, Waterlands Archief.

25 oktober 2007: Een brand verwoestte deze nacht een van de oudste boerderijen van de Beemster. De stolp aan de Jisperweg werd ooit bewoond door Hendrik van Os, één van de financiers van de drooglegging van de Beemster in het begin van de 17de eeuw.
Bron: Nieuwe Kroniek van de Beemster, Waterlands Archief.

26 oktober 1886: De minderjarige Jan Hendrik van der Kolk uit Purmerend (geboren in 1865), wordt bij koninklijk besluit ‘zonder eenige restrictie venia aetatis’ verleend, oftewel een meerderjarigheidsverklaring. Wellicht met een economische reden want hij opende 2 oktober 1886  een tabak- en sigarenwinkel op Padjedijk 34.
Bron: Schuitemakers Purmerender Courant, Waterlands Archief. 

(27 oktober is een zondag)

28 oktober 1718: Johanna Helt, de ziek te bed liggende weduwe van de oud-schepen Cornelis Keetman van Edam, benoemt haar vijf kinderen bij testament tot haar erfgenamen. Daarbij laat zij vastleggen dat die haar aandeel in de zoutkeet ‘De Wildeman’ niet mogen verkopen, behalve aan elkaar.
Bron: Archief notaris Jan Claasz Bost, Edam, Waterlands Archief.

29 oktober 1620: De ringdijk van de Purmer gesloten. In 1618 was begonnen met de bedijking van het meer en in het voorjaar van 1620 was ook de bouw van de eerste molens aanbesteed. Opzichter was de beroemde Jan Adriaensz Leegwater. Het droogmalen kon nu beginnen.
Bron: P. Huurdeman, Drie en halve eeuw ‘De Purmer’, Waterlands Archief.

30 oktober 2001: Schrijfster Judith Koelemeijer debuteert met Het zwijgen van Maria Zachea, een familiegeschiedenis uit Wormer. Van het boek werden meer dan 250.000 exemplaren verkocht. Het werd bekroond met de NS Publieksprijs (2002), de Zaanse Cultuurprijs (2002) en het Gouden Ezelsoor (2003).
Bron: Wikipedia.nl.

31 oktober 1967: Oude scheidslijnen worden overwonnen als in de Grote Kerk te Edam door protestanten en katholieken gezamenlijk herdacht wordt dat in 1517 de Duitse kerkhervormer Maarten Luther kritisch stelling nam tegen de katholieke kerk en daarmee de aanzet tot de reformatie gaf.
Bron: B. Speet, Edam. Duizend jaar geschiedenis, Waterlands Archief.

Terug naar Kroniek