Zoeken door alles
Zoeken door alles
Uw zoekacties: Dorps- en Gemeentebestuur Wormer, 1456 - 1929 (1939)
x0099 Dorps- en Gemeentebestuur Wormer, 1456 - 1929 (1939)
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

0099 Dorps- en Gemeentebestuur Wormer, 1456 - 1929 (1939)
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
IDENTIFICATIE
CONTEXT
Naam van de archiefvormer(s)
Institutionele geschiedenis / Biografie
De gemeente Wormer, gelegen tussen de Zaan en de droogmakerijen de Beemster en Wijdewormer, bestaat uit de voormalige heerlijkheid van de banne van Wormer en Oostknollendam, en de polder de Enge Wormer. Hoe oud het dorp Wormer is, is niet met zekerheid vast te stellen. Het woord 'Wormer' komt in veel charters voor maar of daarmee het water of het dorp wordt bedoeld, is tot op heden nog niet duidelijk geworden.
Ook over de betekenis van de naam 'Wormer' lopen de meningen nogal uiteen. Wat wel vast staat is dat er in 1063 al bewoning was in Wormer. Een Blaffert* uit dat jaar, van de Abdij van Egmond, vermeldt namelijk: 'In Weremere quater uncias', oftewel: vanuit Wormer moest men vier onsen** aan de abt van Egmond betalen.
In het jaar 1280 wordt de Wormers door Floris V vrijdom van bede en tol verleend, als dank voor de steun die zij de Hollandse graven verleenden in de strijd tegen de Friezen en Westfriezen. In die tijd leverden zij de graaf in geval van nood 16 riemtalen*** als bemanning van de heerkoggen.
Ambachtsheerlijkheid
Latijnse school
Voorname personen
Bloei en verval
Bestuur en organisatie
0099 Dorps- en Gemeentebestuur Wormer, 1456 - 1929 (1939)
Inleiding
CONTEXT
Institutionele geschiedenis / Biografie
Bestuur en organisatie
Doordat de Friezen zich na het jaar 400 over het kustgebied hadden verspreid, gold tot ongeveer 1274 in Wormer de Friese rechtspraak, met 'azing en geburen', dat wil zeggen: de azing sprak recht en vaardigde keuren uit, hij werd aangesteld door de graaf, en voor bijstand zorgden de geburen, voorname dorpsbewoners.
Later, bij de invoering van het landrecht van Kennemerland werden de azingen vervangen door schepenen. De geburen werden pas in 1565, bij handvest van Filips II, afgeschaft. In 1518 werden Wormer en Jisp verenigd (op beider verzoek omdat zo'n vereniging hun goedkoper leek) in één schoutambt, waarbij vier schepenen uit Wormer, en drie uit Jisp werden benoemd. Bij bovengenoemd handvest uit 1565 werd het aantal vroedschappen over Wormer en Jisp bepaald op 20, te benoemen door de baljuw.
In 1611 werden de twee dorpen weer gescheiden en kreeg Wormer een regering van twee burgemeesters, 5 schepenen en 17 vroedschappen. In 1795 werd deze regentenregering afgezet door een Comité Revolutionair en werd het dorpsbestuur gevormd door een College van Municipaliteit, bestaande uit 5 leden, en voor de rechtspraak een Comité van Justitie, bestaande uit 5 'schepenen'. Een eveneens uit 5 leden bestaand kiezerscollege stemde met de municipaliteit mee over de benoemingen van ondergeschikte bedieningen.
Vanaf 1816 viel Wormer immers onder het reglement van bestuur voor het platteland, hetgeen inhield dat het bestuur bestond uit een schout (vanaf 1825 burgemeester genoemd) benoemd door de koning en 2 assessoren (later wethouders) en 3 raadsleden benoemd door Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. In deze benoeming had de burgerij nog niet zo veel te zeggen. Deze situatie verbeterde pas bij de Grondwetwijziging in 1848 waarbij het onderscheid tussen de steden en het platteland werd opgeheven. In 1851, bij invoering van de Gemeentewet, werd de raad van Wormer (die toen 7 leden ging tellen) gekozen door een klein aantal stemgerechtigden uit de gemeente, meest vooraanstaande burgers. Pas in 1896, bij de Kieswet- van Houten, werd het aantal stemgerechtigden uitgebreid, zodat ook de overige burgers medezeggenschap in hun gemeente kregen.
Thans bestaat het bestuur uit een burgemeester, benoemd door de Kroon, en 2 wethouders, die samen het College van Burgemeester en Wethouders vormen. De gemeenteraad bestaat uit 13 leden. Tevens dient vermeld te worden dat onder de bestuurstaak viel niet alleen de instandhouding van de gemeente-eigendommen, maar ook het onderhoud van dijken, dammen, sluizen en andere waterwerken, dus eigenlijk polderzaken welke eerst in 1810 werden gescheiden en ondergebracht bij de banne besturen.
Geschiedenis van het archief
Verwerving
INHOUD EN STRUCTUUR
VOORWAARDEN VOOR RAADPLEGING EN GEBRUIK.
VERWANT MATERIAAL
AANTEKENINGEN
BESCHRIJVINGSBEHEER
Inventaris
Kenmerken
Plaats:
Wormer
Omvang:
22,00
Depot:
Depot 2e etage
Stelling:
15/ 9/ 6 leggerdozen in stellingen 13/ 8/ 3 en 13/ 9/ 11 en 12
Citeerinstructie:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Waterlands Archief, Purmerend. Toegang 0099 Dorps- en Gemeentebestuur Wormer, 1456 - 1929 (1939)
VERKORT:
NL-PmWA 0099
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS