Zoeken door alles
Zoeken door alles

Aanwinst unieke kaarten van Edam

Geschonken door Gemeente Edam-Volendam

Op dinsdag 26 maart vond een opmerkelijke overdracht plaats in het stadskantoor in Volendam. Burgemeester Lieke Sievers droeg twee zeldzame, 17e eeuwse landkaarten van de stad Edam over aan directeur/archivaris Roland Bisscheroux van het Waterlands Archief.

Beide handgetekende kaarten zaten oorspronkelijk in het archief van de stad Edam. Ze werden gemaakt in opdracht van de stad als bron van informatie bij het uitoefenen van bepaalde taken door (of in opdracht van) het stadsbestuur. Vanwege hun formaat en uit conserverings-oogpunt zijn de kaarten later kennelijk apart opgeborgen en zijn zodoende ‘afgedwaald’ van het archief. Zo hingen ze jarenlang aan de muur in het oude stadhuis aan het Damplein. Na grondige restauratie in 1991 hingen de kaarten voorts aan de wand in het nieuwe stadskantoor in Volendam.
Uit oogpunt van behoud is het echter veel beter dat de originele kaarten in een klimatologisch gereguleerde en brandwerende kluis worden bewaard...

De kaart van Boonacker

De kaart van Boonacker hoort bij de registers van de opnieuw vastgestelde verponding van 1630: Registers van ontvangst van het redres van de opnieuw vastgestelde verponding van de huizen en landerijen van Edam, Warder, Middelie en Axwijk, 1630. (archiefnummer 0649: Archief van Stad Edam, 1357-1813, inventarisnummer 251 a-c / 1187).
De kaart bestrijkt de stad Edam en met name het land ten zuiden van de stad, de Zuidpolder. Aan weerszijden van de perkamenten kaart bevinden zich de namen van de eigenaren van de landerijen in het gebied. Nummers op de kaart verwijzen naar deze eigenaren. De namen van de eigenaren komen grotendeels overeens met het Edamse verpondingsregister. Van belang voor de kennis van de historische geografie is ook dat de kaart ook veldnamen, oude waterlopen en dijken toont.

De kaart van Brouwer

De (kopie)kaart van Jacob Jansz. Brouwer is een een kopie van een unieke kaart van Edam en ommeland uit 1599. De kopie moet ergens in de 18e eeuw zijn vervaardigd, misschien omdat het origineel in te slechte staat was. Waar de originele kaart is gebleven is helaas onbekend; stukken uit die tijd zijn schaars. De landmeter, Jacob Jansz. Brouwer, wordt in ieder geval genoemd in de stadsrekeningen van Edam van 5 februari 1600. Nader onderzoek naar de achtergrond en functie van deze kaart moet nog worden gedaan.

Digitalisering
De twee unieke kaarten worden door het Waterlands Archief professioneel gedigitaliseerd en daarna veilig en vrij van invloeden van licht, vocht en zuur, opgeborgen in depot. De scans worden online geplaatst, zodat de informatie op de kaarten beschikbaar komt voor onderzoek. En uiteraard ontvangt de gemeente Edam-Volendam twee fraaie afdrukken om wederom aan het publiek te kunnen tonen!